Recent is door leverancier Ex Libris bekend gemaakt dat de inhoud van Primo Central voor bestaande Metalib klanten "gratis" beschikbaar zal komen. Dat is tot stand gekomen na aandringen van de gebruikersorganisaties Igelu en Eluna, min of als tegemoetkoming voor de huidige situatie rond de verdere ontwikkeling van Metalib.

Primo Central is een grote vergaarbak van metadata van artikelen en e-books. Vergelijkbaar met Omega van de UU, maar dan samengesteld en beheerd door Ex Libris. Ze claimen dat eind 2009 150.000.000 beschrijvingen in de beta release van Primo Central zullen staan. Met nog veel meer op komst. De gegevens zijn afkomstig van verschillende leveranciers. Welke dat precies zijn is nog onduidelijk. Wel is beloofd dat het doorzoeken van Primo Central straks dus vanuit Metalib kan, waarbij de oorsprong van de gegevens zichtbaar zal blijven en de bibliotheek zelf kan kiezen welk deel van het aanbod in Primo Central gebruikt wordt. Zodoende kan zelfs gelicenseerd materiaal toch getoond worden.

Uiteindelijk is het natuurlijk de bedoeling van Ex Libris dat we allemaal Primo aanschaffen. Op termijn zal Metalib min of meer opgaan in Primo. Ex Libris kiest hiermee voor een ander pad: van pure software leverancier worden ze steeds meer ook tussenpersoon voor de levering van metadata. Een volle markt, met heel veel soorten partijen (uitgevers, tijdschriftagenten, databank leveranciers, etc.).

Ik vind het een mooi plan, zelf dit soort dingen doen als universiteitsbiblitheek is niet vol te houden, laat Ex Libris het maar voor ons doen, zeker als het niks extra kost. Uiteindelijk moet het natuurlijk toch wel betaald worden....

Ex Libris heeft recent een nieuwe service gelanceerd onder de naam bX. Het is een zgn. "recommender service" in eerste instantie te gebruiken in SFX. Er is dus wel een Library 2.0 voorziening mogelijk in een van onze biblitoheeksystemen!

We kennen waarschijnlijk allemaal wel vergelijkbare diensten uit Amazon: daar krijg je mogelijk interessante boeken voorgeschoteld op basis van het koopgedrag van andere klanten. bX in SFX werkt net zo, maar dan voor artikelen. Op het SFX menu komt bij gebruik van bX een lijstje mogelijk interessante artikelen te staan.

Het onderliggende systeem is (zoals wel vaker) bedacht door Herbert van de Sompel bij Los Alamos. Die briljante Belg heeft eerder al OpenURL, SFX en OAI bedacht. Ex Libris heeft het systeem overgenomen en in SFX ondergebracht. Via OpenURL en OIA harvesting haalt Ex Libris bij een groot aantal SFX servers gebruiksgegevens op, stopt die in een centrale databank, laat er ingewikkelde bewerkingen op los en kan op basis daarvan een aanbeveling maken voor mogelijk interessante artikelen.  Dat wordt ook wel 'aggregated usage based measurement and recommendation' genoemd, ik weet er zo snel geen goede vertaling voor.

Het is natuurlijk niet uniek, Amazon doet zoiets al jaren, de collega's van Groningen hebben zelf zoiets in Metalib ingebouwd, er zijn vele vorobeelden van te vinden. wel redelijk bijzonder is het feit dat Ex Libris het werk doet voor de SFX klanten.

Ik heb er net een webpresentatie van bekeken: het ziet er goed uit! We worden zelfs genoemd als partner bij de ontwikkeling, dat klopt ook, we hebben op  kleine schaal een bijdrgae geleverd aan de ontwikkelingen door onze SFX gebruiksgegevens beschikbaar te stellen. Maarten Steenhuis is er al een tijdje mee bezig.

Zijn er ook nadelen? Ja, het kost geld 

Hieruit volgt weer een Library 2.0 aanbeveling voor 7Dingen: bX zo snel mogelijk in gebruik nemen! 

OCLC (de Amerikaanse versie) heeft een mogelijk zeer ingrijpend plan gelanceerd. Ze willen WorldCat Local (nu alleen nog een catalogus functie) uitbreiden met allerlei admininstratieve functionaliteiten zoals uitleen en acquisitie en als extra meer mogelijkheden voor collectiemanagement.

Het catalogiseren, de catalogus, alle administratieve processen, alles speelt zich in het plan van OCLC niet meer op een eigen server van de bibliotheek af, maar juist op de centrale OCLC servers, als onderdeel van WorldCat. Ze spreken zelf van: "OCLC's vision is similar to Software as a Service (SaaS) but is distinguished by the cooperative "network effect" of all libraries using the same, shared hardware, services and data, rather than the alternative model of hosting hardware and software on behalf of individual libraries."

Als het OCLC lukt om dit op een goede manier van de grond te krijgen, met aantrekkelijke voorwaarden en voldoende flexibiliteit, dan zou dit wel eens een belangrijke ontwikkeling kunnen worden. De kosten voor het zelf in stand houden van een bibliotheeksysteem zijn immers aanzienlijk OCLC heeft met WorldCat in ieder geval een uniek beginpunt voor dit plan en heeft de afgelopen jaren bewezen innovatie aan te kunnen.

Meer informatie is te vinden op: http://www.oclc.org/productworks/webscale.htm

Het zal nog een tijd duren voor het echt bestaat, maar de ontwikkelingen moeten we zeker in de gaten houden. Ik ben zeer benieuwd naar de plannen van Ex Libris voor URM, gaat dat tot iets soortgelijks leiden? Ze moeten daar in ieder geval aan de bak.